Om 12 uur een eerste keer wakker geworden door luide knallen in de stad. Klinkt als klappervuurwerk dat in China met nieuwjaar wordt afgeschoten. Waarschijnlijk de afsluiting van de Waterfeesten hier. Rond 4 uur terug wakker geworden. Het is te fris in de kamer en de airco wordt uitgeschakeld. Dan hoor ik dat het regent...
Om 7 uur zitten we al aan de ontbijttafel. Het regent nog steeds maar veel minder hard. Er is hoop dat het snel zal ophouden, maar de lucht is volledig volgepakt met wolken.
M&F merken op dat hun toilet iedere keer dat men ergens doortrekt, bij hen veel lawaai maakt. Bovendien spat het water in de pot zo hoog op dat het tot tegen de bril komt. Zit maar eens op de pot als ze elders chassen ; gratis spoeling ! Ze kunnen de deur van de badkamer ook niet sluiten want ze is scheef getrokken, dus ze zijn ook meerdere keren wakker geworden.
We maken een opmerking bij de receptie en ze komen onmiddellijk inspecteren. Blijkbaar hebben ze toch ergens een euvel gevonden want ’s avonds was het opgelost. De kamer van L&K blijft muf ruiken.
Om 8 u ontmoeten we onze nieuwe gids : Sowann, een gezette maar gezellige vent van rond de 40. Spreekt goed Engels en is vlot in de omgang. We springen in de bus en begeven ons op weg naar ons eerst bezoekpunt : Angkor Tom. We hebben de indruk dat er iets met het busje is : de koppeling ligt er uit of hij vertrekt in derde. Later zal blijken dat de chauffeur waarschijnlijk een cursus zuinig rijden of zo iets heeft gevolgd en nu constant probeert zo laag mogelijk in toeren te rijden.
We gaan op weg naar Angkor Tom (de Grote Stad).
Luk heeft al een paar dagen last van etterig vocht in het rechteroor en hoort bijna niets aan die kant. Het begint wat zorgen te baren, vooral met de nakende terugreis binnen 2 dagen. Hij vermoedt dat het een zweertje in de oorgang is maar wil zekerheid. Hij besluit een dokter te raadplegen en informeert bij de gids. Die refereert naar het International Hospital maar lacht zich rot als hij de prijs vermeldt die een andere gast had moeten betalen voor een gewoon onderzoek en wat medicatie ; meer dan 300 dollar !
Luk besluit dan maar eerst de VTB reisbijstand te contacteren en hen te laten bepalen waar hij zich kan laten onderzoeken. We hadden recent gehoord dat iemand niets had kunnen terugvorderen omdat hij op eigen houtje naar een dokter was gegaan. Maar pech, niemand had het nummer van de VTB bij. Het zat in het hotel in de safe. Dus moeten we nog een dag wachten.
Angkor Tom is het grootste complex in totale oppervlakte, maar de bouwwerken zijn iets kleiner dan in Angkor Wat.
Het werd gebouwd in 1010-1080 onder koning Udayadit Yavarman II. Het was een soort kroon op het werk van de Khmer koningen die eerst door ingenieuze irrigatie het aantal rijstoogsten van 1 op 2 tot 3 per jaar hadden kunnen brengen en vervolgens hadden voorzien in andere infrastructuurwerken. Met een goed gevoedde en tevreden bevolking en een sterk leger slaagden ze er in om een gebied in te palmen dat een groot deel van het huidige Thailand en Vietnam, heel Laos, het huidige Cambodja en een stukje van China innam. Als kroon op het werk lieten ze eerst Ankor What (de residentie) en later vele andere tempels en kloosters oprichten. Angkor What werd eind 12de eeuw door boeddhistische koning Jayavarman VII verbouwd tot een stad die het centrum van de cosmos moest voorstellen. In het Ramayana epos wordt de godenberg Meru – hier de Bayontempel – omgeven door de oceaan – hier de brede vijvers die rondom de buitenmuur gegraven zijn. Overal vindt je verwijzingen naar ‘het karnen van de melkzee’ de zoektocht van de goden naar het levenselexir : Sama of Amrita.
We komen Tom binnen via de zuidpoort. Je komt aan via een lange kaarsrechte straat tussen een jungle-vegetatie en dan zie je de poort met de torens en de 3 hoofden voor je opduiken. Het heeft wel iets. De hoofden zouden afbeeldingen zijn van de koning, die zich de reincarnatie van de boddisattva Avalokiteshvara beschouwde. Je vindt ze overal terug in Angkor Tom. We stappen uit net voor de brug over de ringgracht (het is meer een brede vijver dan een gracht), trekken de regenjassen aan, openen de paraplu’s en lopen over de brug. Volgens de gids zal het waarschijnlijk 1 of 2 dagen regenen. We zitten in de staart van de tyfoon Mirinae, die alweer voor 20 doden zorgde op de Fillipijnen, maar hier is afgezwakt tot een sterk regenfront.
Een leger van 56 koppen kijkt je op elke brugzijde aan : aan de ene zijde de goden, tegenover hen de demonen. Ze houden de slang van de chaos Vasuki vast. De slang slingert zich over de buitenmuur van het complex, 6 km aan elke zijde, tot aan de noordpoort. Aan elke van de 5 poorten vindt je hetzelfde tafereel. De goden en demonen trekken aan de slang en duiden daarmee aan dat het hele complex van Angkor Tom om zijn as getorst wordt.
Dit wordt niet voor niets de ‘straat der reuzen’ genoemd. Er zijn geen 2 dezelfde en de meeste zien er na bijna 1000 jaar nog goed uit. Het vriest hier gelukkig nooit, dus infiltrerend water richt hier bijna geen schade aan. Ondertussen laten sommige touristen zich verleiden tot een tochtje op een fraai versierde olifant (zoals de koning en hogere gezagsdragers zich destijds verplaatsten). We krijgen ruim de tijd om te fotograferen en rond te wandelen. Het is merkwaardig dat je in een complex van deze historische waarde zomaar overal op kan klimmen en rondwandelen. Alleen daar waar gevaar dreigt voor instorting, staan er bordjes die je de toegang verbieden maar niemand dwingt het af. Door de regen krijgen K&L een Machu-Pichu gevoel, daar hadden ze na een bijna regenloze vakantie op het moment supreme van de reis ook de hele dag regen en mist. We prijzen ons blij dat we het toch mogen meemaken en vergapen ons aan de details waarmee deze schepping is gerealiseerd.
De auto wacht ons op aan de andere kant van de poort. De omwallingsmuur, op sommige plaatsen 8 m hoog, is aan de binnenzijde verstevigd door een aarden talud, wat de muur moest verstevigen tegen aanvallen. Binnen de stadsmuren woonden vroeger tot 100.000 mensen, maar nu vindt je hier alleen een enorme varieteit aan boomsoorten, sommigen uniek in Cambodja. We rijden 1.5 km tot aan de Bayon tempel, maar er zijn reeds veel mensen vóór ons aangekomen. Daarom besluit de gids door te rijden tot aan het olifantenterras. Daar is inderdaad minder volk en we krijgen in alle rust de uitleg over de functie van het terras : van centraal op het 350 m lange en tot 14 m brede terras gaf de koning toespraken of aanschouwde hij met zijn gevolg processies, parades en opvoeringen die zich op het Grote Plein ervoor afspeelden. Volgens oude Chinese kronieken zou een groot deel van het terras vroeger overdekt zijn geweest. De plaatsen waar de ronde dakpalen hebben gestaan zijn in alle geval nog zichtbaar.
Een aantal activiteiten is in de bas-refiefs tegen de muren van het terras uitgewerkt. Ook hier weer zijn er die in fantastische staat zijn. Je ziet er acrobaten, worstelaars, kick-boxers, koorddansers, degenvechters, troepen in parade, polospelers, maar ook een 5 koppig paard (Balaha, dat een soort beschermende rol heeft in het boeddhisme), de olifantenjacht, leeuwen, garuda’s en natuurlijke de honderden olifanten die vanop het hoofd of vanop de zijde zijn afgebeeld. Kortom weer veel te veel om op te noemen of te belijken.
Aan de overzijde van het Grote Plein staan 12 torens. Ze staan niet allen op gelijke afstand wat een beetje vreemd aanvoelt in deze harmonieuze omgeving. De juiste functie van de Prasat Suor Sat torens is niet bekend, er doen 3 theorieen de ronde.
1- de naam duid op torens waartussen een touw gespannen is, wat de theorie voedt dat hier koorddansers hun kunsten zouden verkocht hebben.
2- het zouden gevangenissen zijn geweest waar beschuldigden werden opgesloten voor korte tijd. Indien ze ongeschonden terug buiten kwamen, waren ze onschuldig. Indien slangen of ander ongedierte hen zouden toegetakeld hebben, waren ze schuldig
3- elke van de 12 torens zou verwijzen naar een jaar in de Chinese kalender, en inwoners zouden kunnen komen bidden aan de tempel van hun geboortejaar (hond, varken, etc)
De laatste theorie lijkt ons de meest waarschijnlijke, want de torens hadden 4 uitgangen en 8 ramen, dus als gevangenis waren ze niet echt efficient en koorddansen op 300 m van de koning heeft ook niet veel effect.
Van op het olifantenterras hebben we zicht op een boeddha-achtig figuur op de volgende pyramide. Het is de zogenaamde Leprakoning. De figuur is echter geen boeddha (niet de juiste houding) maar aan Yama, een soort rechter en god van de dood. Hij kreeg zijn naam omdat er een stuk van de voet en enkele vingers in de hand waarmee hij een zwaard vasthield ontbreken. Het origineel staat in het museum in Phnom Penh.
Een legende wil dat de eerste koning Yasovarman, die Angkor stichtte, melaats werd omdat hij 1 nacht zijn taak niet volbracht had om met een van de hofdames te vrijen. (dat was on onderdeel van de dagelijkse taken in die tijd). De hogere goden zouden het hem kwalijk genomen hebben en hem lepra op het lijf hebben gestuurd. Moeilijk na te gaan of dat waar was, maar het staat vast dat hij aan lepra stierf.
De werkelijke functie van de heuvel was waarschijnlijk dat hier de overleden royalties en hoogwaardigheidsbekleders ritueel verbrand werden of dat er vanop deze heuvel recht gesproken werd.
Via de grote baden, lopen we richting Phimeanakas. Dit is een 12 m hoge pyramide in 3 verdiepen. Op de top stond vroeger een gebouwtje op een kruisvormig fundament. Het had aan de 4 zijden een toegang en zou met goud bekleedt zijn geweest. Van dit Luchtpaleis blijft niets meer over. Dit zou de plaats zijn waar de koning zijn dagelijkse ‘taak’ moest vervullen (weinig privacy he, maar koud is het hier nooit dus da’s geen probleem). Volgens de Chinese kroniek zou de koning hier elke nacht om 12 u samenkomen met de slangenkoningin en de koning zou uit de ‘vereniging’ de wijsheid puren die hij nodig had om het land welvarend te regeren. (mooi verwoordt door die Chinees, onze gids hechtte meer geloof aan de rechttoe-rechtaan uitleg). We lopen via een glibberig en steil houten trapje met 1 leuning naar boven, kijken eens rond in de mooie gallerij, bewonderen hoe ze de daken maakten in zansteen met immitatie van dakpannen, en slibberen terug naar beneden, waar we terug overvallen worden door boeken, kaartjes, sjaals, paraplu en dies meer verkopers.
Van de Luchttempel gaat het naar de kleine maar mooi oostelijke toegangspoort tot het paleisterrein. (N3206). Van alle profane gebouwen, inclusief het paleis zelf, blijft niets over. Deze waren opgetrokken in hout en riet. Sommigen hadden lemen dakpannen, waarvan je hier en daar nog overblijfselen vindt. In de toegangspoort zijn op de kolommen teksten ingebeiteld die de eedaflegging van de edelen aan de koning weergeven. Het geschrift is anders dan het huidige Khmer, maar er zijn nog duidelijke gelijkenissen. D9111.
Na een korte stop op het centrale deel van het Olifantenterras, P0129, lopen we zuidelijk naar de Bayon tempel, de tempel met het meeste aantal torens/gezichten van allen. De bovenste terrassen zijn in een tweede fase uitgebreid waardoor de onderste verdiepingen moesten worden vergroot. Gedeelten van de terrassen zijn later ingestort, wellicht omdat de onderbouw er niet op voorzien was.
De tempelfundering heeft de vorm van een grieks kruis. De buitenhoeken zijn door gallerijen met elkaar verbonden, waardoor het van op afstand vierkant lijkt. Deze gallerijen zijn meter voor meter bezet met bas-reliefs die allerhande de veldslagen maar activiteiten uit het dagelijkse en hofleven voorstellen. De ronde tempel zelf staat op een piramide in 3 verdiepen (op het griekse kruis) en is in totaal 43 m hoog. Vanuit de centrale tempelkoepel vertrekken 12 stralen naar kleinere heiligdommen. Elk van de heiligdommen en de hoektorens zijn versierd met gezichtstorens. Van de 54 torens zijn er 37 bewaard gebleven. Aan gezichten (37x4= 148) dus geen gebrek hier ! Al de 3 tot 4.5 m hoge gezichten zijn verschillend en stellen de god Lokiteshvara voor maar hebben de glimlachende gelaatstrekken van koning Jayavarman VII.
In het centrale heiligdom staat een naga-boeddha, een boeddha zittend op het opgerolde lichaam van een slang die haar 7 hoofden beschermend boven hem houdt. N3237
De tempel is afgewerkt met een overdaad aan apsara’s, figuratieve motieven (geen 2 dezelfde), taferelen allerhande,...
Fotogeniek is vooral het derde niveau van de piramide, waar je letterlijk tussen de gezichtstorens wordt verzwolgen.
Na deze natte, uitgelopen ochtend rijden we naar een restaurantje waar we snel iets eten. Voor 12 euro waren we met ons 4 gesteld. Niet veel als je bedenkt dat je hier echt niet veel keuze hebt en ze de prijzen gemakkelijk zouden kunnen verdubbelen.
We vervolgen onze tour en rijden naar de Ta Phrom tempel. In feite is deze ommuurde site een klooster waar op bepaald ogenblik meer dan 5000 mensen woonden, waarvan 2700 monniken. Dit is wellicht de best bekende site na Angkor Wat, omwille van de scenes die er gedraaid zijn voor een Indiana Jones film. Toen het complex ontdekt werd besloten de archeologen de bomen die het complex overwoekerd hadden te laten staan. Op bijna alle anders sites probeert men de oorspronkelijke staat terug te herstellen, maar hier beperkt men zich tot het verwijderen van de dode bomen en het verwijderen van nieuwe jonge scheuten. Daar waar een boom verwijderd wordt, gaat met over tot restauratie van het gebouw.
Volgens de gids zouden het vooral uitwerpselen van parkieten zijn, die voor de snelle overwoekering hebben gezorgd ; ze eten de zaden van de bomen en sommige zaden worden met de uitwerpselen terug uitgescheiden. Ze zitten dus al in een pakketje mest. Als zoiets in een kleine voeg valt, komt het process op gang. Het klooster bereik je via een weg van 400 m. Onderweg zit een orkestje mannen Khmer muziek te spelen. Het zijn allemaal slachtoffers van landmijnen die proberen iets te verdienen. We zullen er nog verschillende tegenkomen. N3277
Net voor de ingang van het klooster kruisen we een groepje monniken. N3278.
De site is echt fascinerend. Bomen van tientallen meters hebben zich rond en over de gebouwen gekruld en persen de vernuftige techniek van de Chmer met hun wortels uit elkaar. (all stenen zijn op een of andere manier met elkaar verbonden : zwaluwstaarten, pen en gat, metalen ankers,... Maar tegen de kracht van de wortels is niets opgewassen. P30146. Binnenin is het complex een echte doolhof en we worden gemaand de gids te volgen en niet van het parcours af te wijken. Door de dichte vegetatie komt er weinig zonlicht (het was trouwens even gestopt met regenen) en verlies je heel makkelijk je orientatie. N3296. N30150, n3303
Ook dit complex is minitueus versierd. Er is bijna geen centimeter vlak materiaal te vinden op de zijwanden. D9153
We poseren natuurlijk even voor de deur waar Angelina Jolie verscheen in de Spielberg film. N3307
N3309. D9151, D9156, N3323.
We verlaten deze overweldigend (mooie), overwoekerde site en keren terug naar het hotel. Het is ondertussen bijna 5 u. We hebben er bijna 2 u langer over gedaan dan gepland. De gids zegt dat we door het slechte weer de zonsopganga op Angkor Wat moeten schrappen
Luk wil eindelijk werk maken van zijn oor en wil de VTB bellen, maar we krijgen de safe niet open. Waarschijnlijke een andere code ingegeven. Dus naar de receptie, maar alleen het management kan de safe openen en die zijn er pas terug om 5u45. Gelukkig komt hij eerder opdagen. Zoals altijd zijn ze heel vriendelijk maar to the point bij de VTB. ‘Heeft u al een arts gezien ? Nee, dan zullen we ons in verbinding stellen met onze lokale agent en die zal u terugbellen’. Maar we hebben geen telefoon op de kamer (eerste hotel op de hele reis en uitgerekend NU heb je hem nodig) en de Belgische GSM’s met betaalkaart doen het hier geen van allen ! De enige die werkt is die van Luk zijn werk, maar die mag daar niet voor gebruikt worden. We zetten ons te wachten op een terrasje naast M&F hun kamer en kijken wat foto’s en film van de afgelopen dag. Een half uur later komen ze ons roepen van de receptie : Bangkok calling : Mr Ruyeanders, can you ask reception to bring you to the Angkor International Hospital, they are expecting you. - Are you sure, this is horribly expensive ? No problem sir… Dus Kris en Luk in een tuk-tuk 7 km naar het hospital, terwijl Marc en Frie verder foto’s selecteren. In het hospitaal niets dan luxe : stil, airco, marmer, 2 man aan de receptive om je te helpen uitstappen (uit de open tuk-tuk)… Even registreren, we hebben nog geen bevestiging van de verzekering dat ze de kosten op zich nemen, maar zet u maar, we helpen u dadelijk verder. Inderdaad na 5’ een verpleegster in smetteloos wit en witte nylons, in lispelend engels vanwege de blokjes op haar tanden, follow me sir.
Kris nestelt zich in een witte leren zetel in de hall. Luk mee met de verpleegster : ze wist al wat het probleem was. Even een vooronderzoek : bloeddruk, hartslag, temperatuur – alles normaal. Vragen ivm allergieën, diabetes, verkoudheid etc.. Negatief. Hij mag Kris vervoegen in het leder. 5 minuten later naar de dokter ; andere kamer, gezichstmasker op, spreekt tegen het (dove) rechteroor, versta de man voor geen meter. De andere kant werkt beter. Checkt de vragenlijst ivm allergie enz. Enkele vragen ; recent gaan zwemmen –ja, gedoken – ja.. Verdomme, niet aan gedacht, maar die oren zijn inderdaad heel gevoelig aan drukschommelingen en enkele keren diep gedoken. Zou het dan toch van het zwembad in Mui Ne zijn ?
Normaal ooronderzoek = even kijken : diagnose = ooronsteking. Ben je zeker – sure, geen zweer te zien. Is het erg ? Low to medium !
Shit !!! Dat kan de terugreis in gevaar brengen. Terug naar het leder tot men het oor kan reinigen.
Ondertussen de man van de receptie ; ze hebben nog steeds geen bevestiging van de verzekering. Of we ze kunnen bellen. We bellen de VTB en vragen hen zo snel mogelijk de bevestiging te laten sturen. Geven fax en e-mail door.
5 minuten later terug de verpleegster – follow me, naar een derde indentieke kamer waar ze het oor gaan reinigen. Wiek erin en soppen ; lots of puss sir. Hij doet de uitleg terug tegen het rechteroor, versta hem weer niet. Hij komt links zitten om de situatie te beschrijven : kan tot een week duren. Vliegen kan heel pijnlijk zijn. Ik dring aan ; als er geen drukverschil is tussen binnen en buitenoor, kan het dan pijnlijk zijn ? Normaal niet maar dan moet wel alles vrij zijn. Dus werd de medicatiewinkel opengetrokken : wiek in het oor met antibiotica druppels, antibiotica tabletten, neusspray en tabletten om de sinus te ontzwellen... Ik zal later begrijpen waarom. A propos, morgen terugkomen voor check en vooral geen water in het oor = niet zwemmen of douchen en geen alcohol, daar wordt je misselijk van in combinatie met de antibiotica !
Dat was het. Bij ons is het in 10 minuten gepiept, hier moet je 3 keer terugkomen. Ondertussen was de bevestiging van de verzekering er. We mogen naar een andere balie. Even de factuur tekenen aub : 240 dollar !! Wablief, wat staat daar allemaal op. 4 prestaties en 5 apotheek artikelen, inclusief de wiekjes en de pleisters. Prijzen waar Belgische dokters groen van jaloezie over zouden worden. Luk is in alle staten. Ziet verschillen tussen wat de dokter had gezegd en wat hier als dosering wordt opgegeven. Vraagt naar de actieve bestanddelen van de medicatie, maar daar komt geen duidelijk antwoord op. Ze zijn zo’n gezijk niet gewoon en eentje wordt vrij nijdig als we slechts 1 kopij van de factuur willen tekenen. Tekenen uiteindelijk toch.
Goed een uur later terug in de tochtige tuk-tuk naar het hotel. M&F willen net aan tafel gaan als we aankomen en we schuiven met 4 aan. Het verhaal wordt gedaan en op ongeloof onthaald. Het enige goede aan het verhaal is dat Frie de neusdruppels en sinusdecongestie kan gebruiken voor haar sterk opkomende verkoudheid. De sinutab en de neusdruppels zijn immers bijna op.
We eten lekker maar storen ons aan de indringende geur van de lamppetroleum die gebruikt wordt in de olielampjes op de tafel en in de tuin. We trekken ons niets aan van de drooglegging en bestellen dezelfde witte wijn van gisteren. Een fris afsmakende Pays d’Oc.
De antibiotica moet pas na het eten worden genomen en in de bijsluiter (die we op het internet vinden) staan geen tegenindicaties voor gebruik in combinatie met alcohol.
Toch ligt het eten heel de nacht zwaar op de maag....
